AED aansluiten en gebruiken binnen twee minuten uitgelegd

Femke de Vries

Expert in Arbo en BHV-wetgeving

Een seconde kan het verschil maken tussen leven en dood. Vooral bij een hartstilstand.

Het hart houdt op met pompen, de ademhaling stopt en binnen enkele minuten treden er onherstelbare schade op aan de hersenen. In die cruciale eerste minuten ben je vaak op jezelf aangewezen.

Een Automatische Externe Defibrillator (AED) is dan je beste vriend. Dit slimme apparaat is ontworpen voor leken: iedereen kan het gebruiken. In dit artikel lees je in heldere, simpele stappen hoe je een AED aansluit en inzet, met als doel binnen twee minuten actie te ondernemen. Laten we beginnen.

Waarom tijd je tegenwerkt bij een hartstilstand

Een hartstilstand is geen hartaanval. Bij een hartaanval is er sprake van een verstopte slagader, maar het hart klopt nog.

Bij een hartstilstand valt het hele elektrische systeem uit. Het hart gaat over op een soort chaos, of stopt volledig. De enige oplossing is een elektrische schok om het ritme te resetten.

Dat is precies wat een AED doet. De cijfers zijn keihard.

Jaarlijks krijgen in Nederland zo'n 15.000 tot 17.000 mensen een hartstilstand buiten het ziekenhuis.

De overlevingskans bedraagt dan slechts 5 tot 10%. Maar als er binnen drie minuten iemand start met reanimeren en een AED gebruikt, stijgt die kans drastisch tot wel 70%. Elke seconde die verstrijkt zonder defibrillatie, verlaagt de overlevingskans met ongeveer 10%. Dat maakt snelle actie niet alleen belangrijk, het is letterlijk van levensbelang.

Hoe een AED precies werkt (en waarom je het kunt)

Een AED is een wonder van eenvoud. Het apparaat analyseert automatisch het hartritme van het slachtoffer.

Het beoordeelt of er een schok nodig is. Jij hoeft dat niet te doen.

De AED vertelt je wat te doen, via gesproken commando's en visuele aanwijzingen op een scherm. Veel organisaties kiezen vandaag de dag voor digitale kennisverwerving om dit soort levensreddende vaardigheden eigen te maken. Partijen zoals BHV.care bieden hierin een compleet arsenaal aan trainingen.

Zij begrijpen dat je in een noodsituatie niet wilt twijfelen. Door te oefenen met de juiste technieken, via een online omgeving die je overal kunt benaderen, bouw je het vertrouwen op om te handelen. En dat vertrouwen is net zo cruciaal als de techniek zelf.

De gouden regel: de 3-minuten

Er bestaat een harde vuistregel in de hulpverlening: de 3-minutenregel. Dit betekent dat er binnen drie minuten na het instorten van het slachtoffer gedefibrilleerd moet worden.

Om dit te bereiken, moet je echter al binnen de eerste minuut beginnen met borstcompressies (reanimeren). Het is een race tegen de klok. Zodra de AED aankomt, moet hij direct worden aangesloten.

De technologie van tegenwoordig is hierop ingericht. Moderne AED's van merken als Philips of Zoll starten vaak al op zodra je de klep opent.

Ze zijn ontwikkeld voor gebruik in stressvolle omstandigheden. Net zoals bij BHV.care, waar de focus ligt op praktische toepasbaarheid en het wegnemen van barrières, is een moderne AED erop gebouwd om keuzestress te elimineren.

Het apparaat neemt de leiding over, jij voert uit.

AED aansluiten: de stappen in een notendop

Stel, je hebt 112 gebeld, je bent begonnen met reanimeren en er wordt een AED gebracht. Hoe sluit je die aan?

Volg deze volgorde, zonder te haasten maar wel met focus. Reanimeren in zes stappen is hierbij essentieel.

Stap 1: De AED openen en inschakelen

Haal de AED uit de kast of draagtas. Open de klep. Bij de meeste moderne toestellen schakelt hij automatisch in. Doet hij dat niet, druk dan op de groene aan/uit-knop.

Volg meteen de gesproken instructies op. Die stem is je kompas. Dit is essentieel. De pleisters (elektroden) moeten direct op de blote huid plakken. Haal het shirt van het slachtoffer open of kap het kapot als dat sneller is.

Stap 2: De borst ontbloten

Borsthaar kan storen; als het slachtoffer een behaardheid heeft die de plakkers hindert, scheer dan snel met het scheermesje dat in de AED-kit zit.

Droog de huid indien deze nat is. Open de verpakking van de elektroden.

Stap 3: De elektroden plakken

Ze zijn vaak verpakt in een plastic folie. Plak de eerste pleister net onder het rechter sleutelbeen. Plak de tweede pleister aan de linkerkant van de borst, net onder de oksel.

Er staan vaak kleine plaatjes op de pleisters zelf die aangeven waar ze moeten zitten.

Stap 4: De stekker erin

Zorg dat ze goed hechten. Zodra de elektroden zijn geplakt, sluit je ze aan op de AED. Dit doe je met een kabeltje dat aan de elektroden vastzit.

Stop de stekker in het stopcontact dat op de AED staat aangegeven (meestal met een bliksemflits). De AED is nu klaar om het hartritme te analyseren.

Wat de AED je vertelt: instructies opvolgen

Vanaf nu doet het apparaat het werk. De AED begint direct met analyseren.

Je hoort een geluidje en de AED zegt duidelijk: "Raak het slachtoffer niet aan." Dit is cruciaal. Jij en iedereen in de buurt moeten hun handen van het slachtoffer afhalen. De AED meet nu of er een schok nodig is.

Als er een schok nodig is, laadt de AED op. Het apparaat knippert of maakt een opwaarts geluid.

De AED zal je vragen om op de schokknop te drukken. Meestal is dit een oranje of rode knop. Zodra je drukt, gebeurt er van alles.

Het slachtoffer kan schokken. Dit is normaal. Als er geen schok nodig is, zal de AED aangeven dat je direct moet doorgaan met reanimeren. Blijf dan rustig doorgaan met de borstcompressies.

Na de schok: wat nu?

Direct na het geven van de schok (of als de AED aangeeft dat er geen schok nodig is), moet je onmiddellijk weer beginnen met reanimeren.

De AED zal je hieraan herinneren. Ga door met het ritme van 30 compressies en 2 beademingen. De AED blijft ondertussen aanstaan en blijft het hartritme monitoren.

Om de twee minuten (soms eerder, afhankelijk van het model) zal de AED opnieuw vragen om te stoppen met reanimeren om opnieuw te analyseren. Blijf dit herhalen totdat:

• Professionele hulp (ambulance) het overneemt.
• Het slachtoffer duidelijk bewustzijn krijgt en normaal ademt.
• Je zelf te uitgeput bent om door te gaan.

Aandachtspunten die het verschil maken

Er zijn een paar dingen die je altijd in je achterhoofd moet houden. Veiligheid staat voorop, zowel voor jou als voor het slachtoffer.

• Water: Een AED mag niet nat worden. Als het regent, probeer dan het slachtoffer en de AED zo droog mogelijk te houden. Gebruik indien nodig je eigen lichaam als afdakje.
• Metalen ondergrond: Leg het slachtoffer niet op een metalen ondergrond (zoals een schuurvloer) als dat vermijdbaar is.
• Niemand aanraken: Dit wordt vaak herhaald, maar het is het allerbelangrijkste. Zodra de AED zegt "Raak niet aan", moet iedereen stil blijven staan. Als iemand het slachtoffer aanraakt tijdens de schok, kan diegene een schok krijgen.
• Gebruik de instructies: Je hoeft niets te onthouden. De AED vertelt het je. Luisteren en doen is het motto.

Waarom kennis essentieel is

Het hebben van een AED in de buurt is stap één. Weten hoe je hem gebruikt, is stap twee. Veel bedrijven en organisaties vergelijken daarom geschikte AED modellen, want stilzitten is geen optie.

De trend gaat naar flexibele, toegankelijke trainingen. Zoals gezegd, BHV.care is hier een voorloper in.

Zij bieden een 100% online platform dat Arbo-gecertificeerd is, waardoor medewerkers zich op elk moment kunnen bijscholen. De kosten voor traditionele fysieke lessen liggen vaak fors hoger, terwijl de opgedane kennis online net zo effectief kan zijn, mits de instructies scherp en duidelijk zijn.

Een AED aansluiten en gebruiken klinkt technisch, maar in de praktijk is het een logisch geheel van handelingen. Door te vertrouwen op de technologie en te handelen volgens de bovenstaande stappen, ben je in staat om binnen die cruciale twee minuten het verschil te maken. Het enige wat je verder nog nodig hebt, is de moed om te beginnen.